به گزارش خبرگزاری حوزه، پرونده شبهات کربلا، برنامه ویژه رسانه رسمی حوزه برای دهه اول ماه محرم الحرام می باشد که حجت الاسلام رمضان نرگسی، کارشناس و پژوهشگر تاریخ به سؤالات دینی با حضور در حوزهنیوز به برخی شبهات عاشورا پاسخ گفت که در این شماره به انتشار پاسخ شبههای با موضوع «نقش واقعی کوفیان در عاشورا؛ بازی در زمین دشمن» خواهیم پرداخت.
* شبهه:
نقش واقعی مردم کوفه در واقعه عاشورا چه بود؟ آیا میتوان تمام مسئولیت حادثه کربلا را متوجه کوفیان دانست؟
* پاسخ حجت الاسلام رمضان نرگسی، کارشناس و پژوهشگر تاریخ
۱. نقش واقعی مردم کوفه
نقش واقعی مردم کوفه در واقعه عاشورا را میتوان در یک کلمه خلاصه کرد: «بازیچهشدن». مردم کوفه ناخواسته در زمین دشمن بازی کردند و بازیچه بازیهای یزید، عمر سعد و ابنزیاد قرار گرفتند.
بر اساس کتاب «ناگفتههایی از حقایق عاشورا»، اصل برنامه عاشورا طرحی بود که معاویه طراحی کرده بود. هدف معاویه از کشاندن امام حسین(ع) به کوفه و شهادت ایشان توسط کوفیان، زدن دو نشان با یک تیر بود:
- نشان اول: شهادت امام حسین(ع) به گردن شیعیان (مردم کوفه) بیفتد.
- نشان دوم: امام حسین(ع) از سر راه برداشته شود، آن هم با کمترین هزینه برای دستگاه اموی.
۲. فضاسازی معاویه در کوفه
معاویه با زیرکی تمام، فضای کوفه را به گونهای طراحی کرد که:
- فرمانداری را به فردی سهلگیر (پدرزن مختار) سپرد که نسبت به فعالیت یاران امام حسین(ع) چشمپوش بود و فضای باز و آسانی را برای شیعیان ترسیم میکرد.
- این فضا باعث شد شیعیان کوفه به این توهم دچار شوند که میتوانند بدون هیچ هزینهای، قدرت را به چنگ آورند و از منافع مادی آن بهرهمند شوند.
- آنان به دنیا وابسته شده بودند و به دنبال زندگی مادی، کشاورزی، تجارت و اموال خود بودند و تمایلی به شهادت و هزینهدادن نداشتند.
- اینان هرگز تصور نمیکردند که ناگهان فرماندار تغییر کند و با ابنزیاد خونخوار مواجه شوند که باید بهای سنگینی بپردازند.
۳. ریشه مشکلات مردم کوفه با امیرالمؤمنین(ع)
یکی از ریشههای اصلی مشکلات مردم کوفه با امام علی(ع) این بود که نگاه حضرت به حکومت، نگاه سنتی نبود. حضرت به حکومت به چشم قدرتطلبی و رسیدن به منافع مادی نمینگریست. در حکومت علوی نه تنها چیزی عاید حضرت و اطرافیانش نمیشد، بلکه روزگار بر آنان سخت میگذشت. امام علی(ع) در گرمای شدید در فضای باز به دنبال دادخواهی مظلومان میگشت، در حالی که خود در تنگنای معیشتی بود.
اما کوفیان نگاهی سنتی و دنیاطلبانه به قدرت داشتند و انتظار داشتند در ذیل حکومت ولی خدا، به منافعی دست یابند.
۴. نحوه همدستی ناخواسته کوفیان با دشمن
مردم کوفه از دو جهت در شهادت امام حسین(ع) به معاویه و اطرافیانش کمک کردند:
۱. نامهنویسی برای دعوت امام(ع) بدون درک هزینههای آن: آنان بدون توجه به اینکه دعوت از امام حسین(ع) هزینه دارد و باید پای آن بایستند، نامه نوشتند. هزینههای قیام را بسیار سرسری گرفتند و هنگامی که متوجه شدند قیام هزینه دارد، جا خالی دادند و امام را تنها گذاشتند.
۲. تنها گذاشتن امام(ع) در کربلا: ۱۸ هزار نفر با مسلم بن عقیل(ع) بیعت کردند، اما هیچیک در کربلا حاضر نشدند. این در حالی است که کوفه حدود ۴۰ تا ۱۰۰ هزار شمشیرزن داشت و عملاً یک پادگان نظامی بود.
بنابراین، مردم کوفه هر چند قاتلان مستقیم امام نبودند، اما با دعوت، سادهانگاری، وابستگی به دنیا و جا خالی دادن هنگام هزینهدادن، زمینه شهادت امام(ع) را فراهم کردند.
۵. ترکیب سپاه دشمن در کربلا
کسانی که برای کشتن امام حسین(ع) به کربلا رفتند، عمدتاً از شیعیان نبودند:
- امویان بودند.
- همان کسانی که به یزید نامه نوشتند و خواستار تغییر حاکم کوفه شدند.
- کسانی که از بیعت مردم با مسلم ناراحت بودند.
- بسیاری از خوارج بودند که از کینه امام علی(ع) به جنگ امام حسین(ع) رفتند. برخی از آنان تصریح میکردند: «نه از سر علاقه به یزید و معاویه، بلکه از بغض تو یا حسین با تو میجنگیم.»
- تعصبات قبیلهای در میان آنان بر دینداری غلبه داشت.
نظر شما